Wat te doen als uw huisdier iets giftigs heeft gegeten?

Waarschijnlijk heeft u meer giftige stoffen in huis dan u denkt. Dat thinner en zwavelzuur giftig zijn zal u heus bekend zijn. Deze stoffen staan vast en zeker goed opgeborgen op een veilige plek. Maar wist u dat rookwaar, plantenmest en vlooienbanden ook giftig zijn? Vergiftigingen ontstaan doordat dieren iets giftigs hebben gegeten of giftig materiaal hebben opgelikt dat aan hun vacht is blijven hangen (bijvoorbeeld carbolineum). Vergiftigingen van knaagdieren en vogels zijn vrijwel altijd fataal. Als honden of katten iets giftigs hebben gegeten zijn ze vaak nog te redden, al is dit afhankelijk van de aard van de vergiftiging, de hoeveelheid giftige stof en......de juiste reactie van de eigenaar van het dier. Vergiftigingen met geneesmiddelen, schoonmaakmiddelen en tabak komen het meest voor. Neem altijd contact op met uw dierenarts als u denkt dat er gif in het spel is. Dierenartsen kunnen bij het vergiftigingeninformatiecentrum de meest recente informatie over giftige stoffen krijgen. Houd zo mogelijk de verpakking van het gif bij de hand. (Het is daarom verstandig giftige stoffen in hun oorspronkelijke verpakking te bewaren.) Is de dierenarts niet direct bereikbaar kijk dat in het volgende lijstje wat u zelf zou kunnen doen. Afhankelijk van het giftige product dat het dier binnen heeft gekregen zijn er verschillende manieren waarop u zou kunnen reageren. Soms is het verstandig het dier water te laten drinken waardoor het gif zich verdunt. Soms is het verstandig het dier te laten braken en soms kan braken juist heel onverstandig zijn. Dat is het geval als het om agressieve en/of bijtende stoffen gaat, die dan voor een tweede keer langs de slokdarm komen en deze ernstig kunnen beschadigen. Ook kan het toedienen van Norit, een laxeermiddel, koffieroom of boter verstandig zijn. Dieren die bewusteloos zijn kunt u beter geen water via de bek toedienen. Ook het laten braken is dan niet verstandig.

De cijfers in het volgende lijstje corresponderen met de cijfers die achter de producten vermeld staan. Ze geven aan wat u zou kunnen doen bij vergiftiging met het betreffende middel.

   1. Niet laten braken.
   2. Water laten drinken. Dit water met een lepel in de wangzak gieten.
      Pas op! Bij bewusteloosheid nooit water geven!
   3. Laten braken, hetgeen u doet door zout in de bek te brengen.
      Ga naar de dierenarts voor een injectie met een braakmiddel als zout geen effect heeft. 
      Bij bewusteloosheid of krampen nooit laten braken!
   4. Norit toedienen (na het braken), 2 tabletjes (kat) tot 10 tabletjes (grote hond).
       Deze tabletjes eventueel met water laten opdrinken.
   5. Koffiemelk of boter toedienen om schuimvorming te voorkomen.
   6. Dien een laxeermiddel toe, bijvoorbeeld natriumsulfaat.
      Het is ook mogelijk vloeibare paraffine te geven.
      Vloeibare paraffine heeft als nadeel dat het bij verslikken in de longen terecht kan komen, waardoor uw huisdier erg ziek kan worden.

Teken en de tekenbeetziekte, oftewel de Ziekte van Lyme

Wie de natuur in trekt doet er goed aan zich tegen tekenbeten te beschermen, want een tekenbeet kan gevaarlijk zijn. Teken kunnen namelijk infectieziekten overbrengen. In Nederland is dat de Ziekte van Lyme, in het buitenland kunnen dat ook nog andere ziekten zijn. De meeste mensen die door een teek gebeten zijn worden niet ziek. Bij voorzichtige schattingen (1999) wordt er van uitgegaan dat één op de tien tekenbeten veroorzaakt wordt door een teek die de bacterie Borrelia burgdorferi bij zich draagt. Deze bacterie is de boosdoener die de Ziekte van Lyme veroorzaakt. In de meeste gevallen maakt het lichaam zelf afweerstoffen tegen deze bacterie. Slechts een klein deel van de 'slachtoffers' zal ziekteverschijnselen van de Ziekte van Lyme ontwikkelen en daarvan zal een gering percentage ernstig zijn. Men gaat er van uit dat jaarlijks in Nederland ruim 10.000 nieuwe gevallen van de Ziekte van Lyme optreden. Bij tijdige behandeling met antibiotica zijn de vooruitzichten positief. Door zelf oplettend te zijn is het vaak mogelijk de ziekte te voorkomen. Vindt toch besmetting plaats en is men in staat de arts de juiste informatie te geven, dan is behandeling in een vroeg stadium mogelijk en zijn de gevolgen minder ernstig.

De teek
De teek (Ixodes ricinus) wordt als schuldige aangewezen bij het krijgen van de Ziekte van Lyme. Een klein, bruin-zwart, spinachtig beestje, dat leeft door bloed te zuigen bij een 'gastheer'. Die 'gastheer' kan een mens zijn, maar ook een muis, een konijn, een rat, een hond, een ree, een paard, een vogel, een kat of nog een ander dier. In zijn ontwikkeling kent de teek vier stadia: van eitje naar larve, van larve naar nimf en vervolgens naar volwassen teek. Een tekenlarve wordt geboren uit een eitje en is maar klein, ongeveer een kwart millimeter. Om te groeien en tot het volgende ontwikkelingsstadium van nimf over te gaan moet het beestje bloed zuigen. Dat gebeurt meestal bij een klein knaagdier zoals een muis, die toevallig voorbij komt en waar de larve zich aan hecht. Na een paar dagen laat de larve los, vervelt, en ontwikkelt zich tot een nimf van een halve tot één millimeter groot. Ook de nimf hecht zich aan een toevallig passerende 'gastheer' en zuigt zich vol met bloed. Na een paar dagen vervelt ook de nimf en ontwikkelt zich tot een volwassen teek van 2 tot 4 mm. groot. Het volwassen vrouwtje moet zich vol bloed zuigen en met een mannetje paren voordat ze eitjes kan leggen. De eitjes legt ze met 1000 tot 2000 tegelijk op een vochtig plekje, waarna ze sterft en de gehele cyclus opnieuw begint. Overigens, mannetjesteken zuigen geen bloed.

Een 'slachtoffer' vinden
De teek zoekt zijn 'gastheer' niet zelf op. Nee, teken wachten geduldig aan het einde van een blad of grasspriet tot er 'iemand' langs komt om zich aan te hechten. Op enkele meters afstand kunnen ze zich al oriënteren op stralingswarmte, geur, trillingen en koolzuur in de uitademingslucht van het potentiële slachtoffer. Komt er niemand langs dan is dat niet erg voor een teek. Teken kunnen maanden tot jaren overleven zonder voedsel, op voorwaarde dat de omgeving vochtig genoeg is. Men vindt ze dus in bosachtige gebieden, op de heide of in het hoge gras.

Als de teek een 'gastheer' gevonden heeft, zoekt hij naar een warm en vochtig plekje waar de huid niet te dik is. Bij volwassenen is dat vaak de lies, de knieholtes of de oksels; bij kinderen meestal de nek, achter de oren, op het hoofd of ook in de oksels en bij dieren vaak de oren, ogen, lippen, nek of hals. Vervolgens boort de teek haar zuigsnuit door de huid van het slachtoffer heen. De 'gastheer' merkt daar echter niets van, omdat het speeksel van de teek een verdovende stof bevat. Vervolgens blijft de teek 5-6 dagen zitten: er zijn enkele dagen nodig om zich stevig te verankeren. Vrij snel zuigt de teek zich op een gegeven moment vol met bloed, waarbij het rood- bruine achterlijf een doorsnede van ruim één centimeter kan krijgen. Overtollig vocht, zo ongeveer twee/derde van wat werd opgezogen, wordt vervolgens teruggespoten in het lichaam van de 'gastheer'. De teek laat los en valt op de grond. En de 'gastheer' bemerkt hooguit wat jeuk op de plek waar de teek gezeten heeft.

Het gevaar van besmetting
Een tekenlarve (eerste ontwikkelingsstadium van de teek) levert geen enkel gevaar op. Pas nadat de larve zich één keer heeft volgezogen met bloed bestaat de mogelijkheid van besmetting met de bacterie Borrelia burgdorferi, de veroorzaker van de Ziekte van Lyme. Die kans is er alleen als de vorige 'gastheer' bij wie de teek zich heeft volgezogen drager was van deze bacterie. Een tekennimf of een volwassen teek die besmet is is dus gevaarlijk voor mens en dier.

Voorkomen is beter dan genezen
Zoals gezegd leven teken altijd in een vochtige omgeving: in hoog grasland, heide of in bosachtige gebieden waar de luchtvochtigheid hoog is. Bij bezoek aan een dergelijk gebied is het verstandig de juiste kleding te dragen: door de mouwen naar beneden te doen en de broekspijpen in de sokken of in laarzen te stoppen is de kans al veel kleiner om een teek op te lopen. Kinderen lopen door hun geringe lengte en de manier waarop ze spelen meer kans op een tekenbeet. Door ze een shirt met lange mouwen aan te trekken en een pet op te zetten zijn ze meer beschermd. Verder is het altijd verstandig om achteraf het lichaam te inspecteren op teken. Volwassen teken worden gemakkelijk ontdekt omdat ze vrij goed te zien zijn, met nimfen is dat anders. Doordat ze zo klein zijn worden ze vrij snel over het hoofd gezien.

Teken verzamelen zich bij droog weer, waar één teek is kunnen er dus meer zijn! In het voorjaar en vroege zomer zijn het vooral de nimfen die zich aan een slachtoffer hechten, later in de zomer hebben ze zich tot volwassen teken ontwikkeld.

Huisdieren dragen geen beschermende kleding en kunnen dus makkelijker teken oplopen. Teken bij huisdieren zijn deels te voorkomen door het dier een zogenaamde tekenband om de hals te doen, waarop een stof zit die teken binnen 24 uur verlamt. Raadpleeg hiervoor eventueel een dierenarts. Voor zover bekend is de kat geen drager van de tekenbeetziekte en kent dit dier geen nadelige gevolgen van een tekenbeet. Voor de hond ligt dat anders: honden kunnen wel drager zijn van de bacterie die Lyme-ziekte veroorzaakt en ook kunnen bepaalde bloedparasieten die door een teek kunnen worden overgebracht voor de hond gevaarlijk zijn. Bovendien kent de hond de zogenaamde hondenteek (Rhipicephalus sanguineus), die groter is dan de gewone teek en uit Afrika afkomstig is. Raadpleeg de dierenarts als u twijfelt over een besmetting. Rechtstreekse besmetting van hond naar mens schijnt niet mogelijk te zijn.

Een tekenbeet
Als mens of dier een teek heeft opgelopen is dat geen ramp. Wel is het raadzaam de teek zo snel mogelijk te verwijderen. Gebruik hiervoor géén alcohol, nagellak, sigarettenrook of iets dergelijks om de teek te verdoven, zoals vroeger wel werd aangeraden! Hierdoor bestaat namelijk de kans dat de teek schrikt en de maaginhoud in het lichaam van de gastheer spuit, waardoor juist de infectie veroorzaakt wordt die voorkomen had moeten worden. Inwrijven met speeksel en daarna met een voorzichtig draaiende beweging proberen de teek los te trekken schijnt beter te werken. Het best kan men hiervoor een speciale tekenpincet gebruiken, die te koop is bij een drogist, apotheek, dierenarts of bij de Stichting SAAG (zie bronvermelding). Is zo'n pincet niet voor handen, neem dan een pincet waarmee de teek niet platgedrukt wordt. Pak vervolgens de huid waarop de teek zit zodanig vast dat een soort 'heuveltje' ontstaat. Plaats de pincet over de kop van de teek, zo dicht mogelijk bij de huid. Let er op dat niet het lijf tussen het pincet komt! Draai en trek heel voorzichtig totdat de teek loslaat. Soms breekt het snuitje van de teek hierbij af en blijft in de huid achter. Niet erg! Dit komt vanzelf weer naar buiten, net als een splinter. Na het verwijderen van de teek het wondje ontsmetten met alcohol 70 % of met jodium en het pincet desinfecteren in kokend water.

Besmetting bij de mens
Als bij de mens besmetting heeft plaatsgevonden moet zo snel mogelijk de huisarts worden bezocht voor een antibiotica-behandeling. Besmetting is te herkennen aan een grote rode vlek die meestal (maar niet altijd) verschijnt rond de plek van de tekenbeet. Deze vlek ontstaat doorgaans na 3 of 4 dagen tot 3 of 4 weken, maar vrijwel altijd binnen 3 maanden nadat men gebeten is. Die vlek wordt steeds groter en kan wel tot 15 cm. groot worden, terwijl rond de tekenbeet een lichtrode ring te zien is. Koorts, hoofdpijn en opgezette lymfeklieren kunnen dit verschijnsel vergezellen, maar ook dit is niet altijd het geval.

In Nederland bezoeken jaarlijks ongeveer 6.500 mensen hun huisarts vanwege zo'n rode vlek. Bij een enquête onder Lyme-patiënten bleek echter dat slechts twee/derde van de patiënten een rode vlek bij zichzelf had opgemerkt, hetgeen moet betekenen dat jaarlijks waarschijnlijk ruim 10.000 mensen in Nederland besmet raken met de bacterie Borrelia burgdorferi.

Na geruime tijd (enkele weken tot maanden) kan de bacterie in de bloedbaan terecht komen en zich door het lichaam verspreiden. Hoewel alle organen kunnen worden aangetast blijkt in de praktijk dat doorgaans het hart, het zenuwstelsel en/of de gewrichten ziekteverschijnselen vertonen.

Besmetting bij een hond
Besmetting bij honden kan eveneens klachten geven in de zin van algehele malaise, zoals verhoogde temperatuur, sloom zijn, niet eten en bewegingsproblemen zoals kreupel lopen, opgezette gewrichten en spierpijn. Met een antibioticakuur zijn jonge honden te genezen. Bij oudere honden die chronisch ziek zijn zullen de klachten na een antibioticakuur grotendeels verdwijnen, maar is de ziekte niet volledig te genezen.

De bovenstaande symptomen kunnen ook veroorzaakt worden door andere ziekten, waardoor het voor artsen moeilijk is om de juiste diagnose te stellen. Door zelf goed op te letten of men door een teek gebeten is, en de datum te onthouden, kan men de arts de nodige informatie geven die maakt dat men op de juiste wijze en in een zo vroeg mogelijk stadium behandeld wordt.

Bronnen: Nederlandse Vereniging voor Lyme-patienten, www.lymepatver.demon.nl
'Lyme-ziekte in een ander perspectief', dr.Steensma en drs.Dubbelboer, Medisch Contact, juli 1999;

Brochure 'Wat u moet weten van tekenbeten en van Lyme-ziekte',
Stichting Samenwerkende Artsen- en Adviesorganisaties in de Gezondheidszorg (SAAG),www.saag.nl.

DOOR DR. INGRID LEWIN
Mevrouw Lewin heeft samen met haar echtgenoot 'Dierenkliniek De Posten in Drachten', een gezelschapsdierenpraktijk waar voornamelijk honden en katten behandeld worden. Ze is tevens de begeleidende dierenarts van Stichting Kat in Nood te Lauwerzijl.

Suikerziekte is bij de kat, net als bij de mens, niet echt een zeldzame ziekte. We zien suikerziekte vooral optreden bij oudere katten, meestal gecastreerde katers, die te dik zijn (geweest). Dikte, dus vet, is bij katten belastend voor de lever, en via een ingewikkeld stofwisselingsmechanisme ook voor de alvleesklier of pancreas. In bepaalde cellen in de pancreas, de zogenaamde eilandjes van Langerhans, wordt insuline gemaakt. Insuline is een hormoon, dat er voor zorgt dat de suiker die in het bloed zit in de lichaamscellen wordt opgenomen. Als er te weinig insuline in de pancreas wordt gemaakt, krijgen de lichaamscellen te weinig suiker en kunnen zij bij gebrek aan energie niet meer functioneren. De kat voelt zich dan beroerd, want alle cellen in alle organen werken slecht. Die organen schreeuwen als het ware om eten, maar het bloed dat overladen is met suiker, kan die suiker niet afgeven. Omdat er zoveel suiker in het bloed zit komt er ook suiker in de urine, wat weer gepaard gaat met een overmatige urineproductie. En om dat weer op te vangen moet de kat veel drinken.

Symptomen
Dit was - heel in het kort - de theoretische achtergrond. Maar wat ziet de baas nu aan zijn kat? Het eerste dat opvalt is meestal het vele drinken. Al zou dat ook op een nierprobleem kunnen wijzen. Als de eigenaar er snel bij is zien wij op het spreekuur een goed doorvoede kat. Als de eigenaar lang wacht is de kat vaak vermagerd en uitgedroogd. Het rare is dat de kat vermagerd terwijl hij veel eet. In een heel laat stadium van de ziekte kunnen de lichaamscellen zoveel te lijden hebben gehad dat de kat misselijk is en niet meer kan eten.

Diagnose
Voor dierenartsen is de diagnose erg makkelijk. Door een stripje in de urine te houden kunnen zij zien of hier suiker in zit. Een nauwkeuriger methode is bloedonderzoek. De meeste dierenartspraktijken bezitten tegenwoordig een apparaat waarbij het bloedsuikergehalte op het spreekuur onderzocht kan worden. De hoogte van het bloedsuikergehalte geeft informatie over de ernst van de suikerziekte.


Behandeling en toekomstverwachting
De behandeling is niet moeilijk, al vergt het wel inzet en nauwkeurigheid van de baas. De kat moet tweemaal daags worden gevoerd (met een normaal dieet) met een tussenruimte van 8 uur en dat moet iedere dag precies op dezelfde tijd. Direct na de ochtendmaaltijd moet de kat een insuline-injectie krijgen. Dit lijkt griezelig, maar iedere baas kan het leren. De kat blijkt het spuitje - dat met een heel dun naaldje wordt gegeven - nauwelijks te voelen. In het begin moet de kat vaak naar de dierenarts om de benodigde hoeveelheid insuline te laten bepalen. Later hoeft dat alleen nog maar zo heel af en toe. Mits de eigenaar van de kat het op kan brengen exact op dezelfde tijd van de dag te voeren en te spuiten ( ook op zondagochtend), zijn de vooruitzichten goed. Helaas is het niet mogelijk bij katten insuline in de vorm van tabletten te geven. Soms gaat de pancreas - als hij een poosje met insuline is geholpen - weer zelf voldoende insuline maken en kan men stoppen met spuiten. Reken er echter niet op dit geluk te hebben, want het is zeldzaam. De kat blijft ook dan onder controle, want de kwaal wil nog wel eens terugkomen. Gaat men met de suikerziekekat naar een onbekende dierenarts, vertel dit verhaal dan altijd. Behandeling met bepaalde hormonen kan ook (tijdelijke) ontregeling van de pancreas veroorzaken.

Voor meer informatie kunt u ook terecht op het forum: http://www.diabeteskatten.nl/forum. Aan dit forum nemen enthousiaste verzorgers en/of eigenaren van katten met diabetes deel en helpen elkaar met vragen en behandelingen.

Ook kunt u terecht op de site www.suikerkatten.nl en het forum http://forum.suikerkatten.nl.

Dierenartsen en anderen die veel ervaring hebben met.......

Iedereen krijgt binnen 4 weken na de inschrijving de eerste post van ons toegestuurd met daarin de welkomstbrief, een blad en het pasje. Op dit eerste pasje staat het jaar waarin u zich heeft aangemeld als donateur. Zo gauw het jaar om is, of bijna om is, sturen wij een stickertje aan alle donateurs die men op het pasje kan plakken. Hiermee is het pasje geldig voor het volgende jaar.

Na een aantal keren een stickertje te hebben gestuurd, sturen wij een nieuw pasje aan alle donateurs. Dit doen wij niet jaarlijks, aangezien dit veel kosten met zich meebrengt en is gebleken dat de meeste mensen de stickertjes goed gebruiken.

De stickertjes of eventueel nieuwe pasjes worden altijd samen met het blad toegestuurd. Degenen die de digitale nieuwsbrief ontvangen krijgen de stickertjes of het nieuwe pasje per gewone post toegestuurd.

Natuurlijk zijn wij blij dat u ons als donateur steunt. Mocht u echter niet meer in de mogelijkheid zijn om ons te blijven steunen of andere redenen hebben om uw donateurschap op te zeggen, dan kunt u dit als volgt doen. 
U kunt ons een brief sturen met daarop uw naam, adres, eventueel het correspondentienummer en de reden waarom u opzegt. Ook kunt u uw gegevens invullen op het formulier op deze site, te vinden onder het tabblad 'Donateurs' en vervolgens 'Opzeggen'.
Direct een mail sturen naar ons mailadres admin@nshd.nl is natuurlijk ook een mogelijkheid.

Wegens kostenbesparing sturen wij u alleen een bevestiging toe als u hiernaar vraagt.

Als u heeft opgezegd dan stoppen de betalingen automatisch nadat het jaar waarover het donateurschap loop is afgelopen. In principe bent u het donateurschap aangegaan voor een jaar. Telkens wordt het donateurschap met een jaar verlengt mits u heeft opgezegd.

Op uw bankafschrift staan de maanden en het jaar waarop de betaling betrekking heeft. Als u bijvoorbeeld in mei bent ingeschreven en u betaalt uw bijdrage per half jaar staat er op het afschrift 05-09 tot 10-09. Nadat de betaling voor het tweede halve jaar heeft plaats gevonden en u heeft inmiddels opgezegd, zal er nadien geen betaling meer plaatsvinden.

U kunt ons schriftelijk op de hoogte stellen op onderstaand adres:

Administratie NSHD
Kanaaldijknoord 59, 5642 JA te Eindhoven

ook kunt u faxen naar het nummer 040 2458037

of u kunt een mail sturen naar admin@nshd.nl.

Als wij uw brief met uw naam, adres, eventueel uw correspondentienummer en de reden waarom u opzegt hebben ontvangen zullen wij deze zo snel mogelijk verwerken.

In principe bent u een donateurschap voor de duur van een jaar aangegaan welke automatisch wordt verlengd tenzij u drie maanden voor afloop van het jaar schriftelijk heeft opgezegd.

Als het lopende jaar nog niet is verstreken gaan wij ervan uit dat u het jaar nog volmaakt en zal de steun na dit jaar automatisch stoppen.

Het blad Hulp aan Dieren wordt twee keer per jaar uitgegeven. Daarnaast sturen wij aan degenen die de nieuwsbrief digitaal wensen te ontvangen vier keer per jaar een nieuwsbrief. In beide uitgaven staan dezelfde artikelen zodat u niets hoeft te missen.

Als u heeft aangegeven dat u de nieuwsbrief digitaal wenst te ontvangen zult wel één keer samen met uw welkomstbrief en het donateurpasje een blad ontvangen, wellicht is het leuk om dit blad verder te geven aan vrienden of bekenden.

Mocht u uw gegevens willen wijzigen om bijvoorbeeld eerder op de hoogte te zijn van het nieuws en de digitale versie aan willen vragen, dan kunt u dit onder het tabblad 'Donateurs' onder 'Gegevens wijzigen' aangeven.

Het kan zijn dat u aan het einde van de maand bent ingeschreven. Onze administratie rekent deze maand nog mee. Als u heeft aangegeven dat u per kwartaal wilt betalen, lijken de betalingen wel erg snel achter elkaar plaats te vinden.

Maar als u op uw bankafschrift kijkt ziet u dat de betalingen telkens voor één kwartaal gelden. Als u zich bijvoorbeeld heeft aangemeld in juni 2009, dan komt er op uw bankafschrift de periode 06-2009 / 08-2009 te staan. Hiermee bedoelen wij de maanden juni, juli en augustus. De eerste afschrijving kan pas aan het einde van juni plaatsvinden, terwijl de volgende betaling alweer in augustus zal zijn voor de daarop volgende termijn.

Het pasje wordt samen met het (eerste) blad en de welkomstbrief binnen drie tot vier weken na uw inschrijving naar u toegestuurd.

Als u na een maand nog niets heeft ontvangen kunt u per telefoon (0900 900 6743 ^{0,15 cpm}) of per mail contact met ons opnemen. Het zou kunnen dat wij contact met u trachten op te nemen omdat de gegevens niet volledig of moeilijk te lezen zijn.

Als wij uw brief met uw naam, adres, eventueel uw correspondentienummer en de reden waarom u opzegt hebben ontvangen zullen wij deze zo snel mogelijk verwerken.

In principe bent u een donateurschap voor de duur van een jaar aangegaan hetgeen automatisch wordt verlengd tenzij u drie maanden voor afloop van het jaar schriftelijk heeft opgezegd.

Uw betaling is telkens voor de komende periode. Als het lopende jaar nog niet is verstreken krijgt u tot het einde van dit jaar het blad of de digitale nieuwsbrief toegestuurd.